جمعیت از خود بیخود شده است. چراغ‏ها خاموش است. در تاریکی صدای گریه و ناله از هر سو برمی خیزد. انگار اینها همان انسان‏هایی نیستند که ساعتی پیش در کوچه و خیابان راه می‏رفتند از بقالی و لبنیاتی و نانوایی خرید می‏کردند، گاهی بر هم اخم می‏کردند و از یکدیگر دلگیر می‏شدند. پیش خود هزار جور حساب و کتاب داشتند. انگار اینها از یک سیاره دیگر آمده‏اند، از سیاره عشق و دوستی; از سیاره دلهای نرم و آماده. از سیاره‏ای که در آن کسی به فکر مزه خورشتی که با نان فردا شب خواهد خورد نیست. آنجا دیگر کسی به فکر بزرگی و کوچگی خانه، زیبایی و زرق و برق اتومبیل و لباس، تفاخر و رفاه و دنیاطلبی نیست. اینها از کجا آمده‏اند که این‏طور ضجه می‏زنند. این‏گونه از خود بیخود می‏شوند. شانه به شانه هم می‏نشینند و تکان‏های شانه یکدیگر را حس می‏کنند. اینها از کجا آمده‏اند که فضای خاموش مصلی را با امواج آسمانی و عرشی خود به فضایی سرشار از نفس فرشتگان تبدیل کرده است.

صدای آرام بخش مجری مراسم، فریادها را به سکوت مبدل می‏کند: گوش کن امشب فرض کن اینجا تنهایی، فرض کن هیچ کس جز تو نیست. تنهای تنها. فرض کن در تنهایی قبر و در تاریکی قبر به خودت آمدی، یک عمر معصیت کردن، یک عمر خلاف اوامر الهی رفتار کردن، یک عمر جواب محبت‏های او را با بی اعتنایی دادن تمام شده است. حالا آوردنت اینجا در آرامگاه ابدی، جایی که هیچ برگشتی نیست، هیچ فریادرسی نیست. جایی که توهستی و نتیجه اعمال تو که به صورت مار و مور و عقرب به جانت می‏افتد. این تاریکی، همان تاریکی شب قبر است. فکر کن که عذاب‏های الهی در راه هستند. تو را به جان علی‏علیه السلام که امشب فرقش در محراب شکافته می‏شود! این محیط را فراموش کن. حالا یک نفر از تو می‏پرسد شب‏های قدر چه کردی؟ از شب‏های قدر چه توشه‏ای برداشتی؟ وقتی درهای رحمت‏به رویت‏باز بود، چرا استفاده نکردی؟ خدایا من امشب آمده‏ام که بگویم اشتباه کردم. آمده‏ام بگویم نفهمیدم، نمی‏خواستم با توی مهربان، مخالفت کنم. خدایا اگر قرار است امشب مرا نیامرزی، همین الان مرا از دنیا ببر. حالا قرآن‏ها را روی سر بگیرید. قرآن خیلی عزیزه. قرآن را روی سرهای خود بگیرید و در تاریکی قبر فریاد بزنید: الهی بک یا الله...

صدای جمعیت‏یک بار دیگر اوج می گیرد هیچ کس حال خود را نمی‏فهمد. هیچ کس به فکر وضع ظاهری خود نیست. گویا در این جمعیت هر کس در خلوت خود ناله می‏کند; گویی هر کس از بدی اعمال خود ضجه می‏زند.

این جمله را هم گوش کن: تو را به جان آقایی که مرغابی‏های خانه دخترش هم برای او اشک می‏ریختند، گوش کن. می‏خواهم در همین حالی که داری یک دعا بخوانم. خدایا اگر امشب در سرنوشت‏یکساله ما مقدر کردی که این آخرین شب قدری باشد که آن را درک می‏کنیم، خدایا کاری کن که امشب، شب آمرزش ما باشد. شب بخشیده شدن گناهان ما باشد.

صدای آمیخته با گریه مداح در میان فریادهای حاضران گم می‏شود. مراسم شب نوزدهم پایان یافته است. چراغ‏ها روشن می‏شود، چهره‏ها هنوز اشک‏آلود است. جمعیت‏به آرامی از فضای مصلی خارج می‏شوند.

برای گفت‏وگو جوان هجده ساله‏ای را انتخاب می‏کنم که با شلوار لی و بلوز نوشته‏داری که بر تن دارد، کاملا شبیه جوان‏های امروزی است ; همان‏ها که بعضی‏ها اصلا انتظار دیدنشان را در چنین جاهایی ندارند. او را از وقتی که با ناله‏های دلخراشش، در تاریکی مصلی بر سر و رو خود می‏زد، نشانه کرده بودم. چند قدمی به دنبالش می‏روم کاملا از فضای مصلی خارج شدیم. دو سه قدم در کنارش برمی‏دارم و هنگامی که توجهش جلب می‏شود، می‏گویم:

- قبول باشه، مراسم با حالی بود.

- سری تکان می‏دهد، به علامت تایید و می‏خواهد در سکوت، راهش را ادامه دهد که باز می‏گویم بچه کدام محله‏ای؟ با کنجکاوی نگاهم می‏کند، نگاهش آن چنان نافذ است که بیش از آن نمی‏توانم مقاومت کنم و ناگهان ماجرای تهیه گزارش را می‏گویم. با تعجب گوش می‏کند. مثل این‏که اولین باری است که در چنین موقعیتی قرار می‏گیرد. شاید هم اصلا انتظارش را نداشته که در چنین جایی مورد نظرخواهی قرار بگیرد. اما هرچه هست، انگار با خودش کنار می‏آید که چند کلمه‏ای از احساسش در شب قدر صحبت کند:

«امشب چشم من به روی چیزهایی باز شد که پیش از این نمی‏دیدم، اگر هم جسته و گریخته، گاهی کسی در این مورد حرفی می‏زد، برایم خیلی مهم نبود. اما حالا حس می‏کنم سبک شده‏ام، حس می‏کنم پاک شده‏ام، حالا من هم می‏توانم او را صدا بزنم.»